Zostałam zaproszona przez Organizatora Kongresu Nowej Mobilności 2026 ,który odbywał się w dniach 23–25 września 2026 r. w Międzynarodowym Centrum Kongresowym w Katowicach do wzięcia udziału w panelu” Nowe Centra Miast. Kto dziś wygrywa centrum miasta?” Organizatorem KNM było Polskie Stowarzyszenie Nowej Mobilności (PSNM – We drive new mobility), a gospodarzem – Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia (GZM)

Debata odbyła się na Urban Stage. W debacie wzięli udział:

Jacek Grunt-Mejer – Pełnomocnik prezydenta m.st. Warszawy ds. rewitalizacji. Psycholog, absolwent Międzywydziałowych Indywidualnych Studiów Matematyczno-Przyrodniczych UW, ekspert zajmujący się zrównoważoną mobilnością, jakością przestrzeni publiczną,

Michał Jamroż – Kierownik projektu Gdańsk Nowe Południe, autor książki „Miasto jutra”, dziennikarz specjalizujący się w tekstach o mobilności i urbanistyce

Mateusz Mastalski – Urbanista i architekt, Head of Urbanism w pracowni Henning Larsen w Kopenhadze. W swojej pracy zajmuje się projektowaniem miast, dzielnic i przestrzeni publicznych łącząc perspektywę urbanistyczną, architektoniczną i krajobrazową

Debata miała formę otwartą z aktywnym uczestnictwem widzów. Staraliśmy się znaleźć odpowiedź na pytania wg jakich kryteriów planować i zagospodarowywać centra miast tak by odpowiadały one na potrzeby i oczekiwania mieszkańców. Czy i jak pomysły decydentów w tej sprawie są zdefiniowane poprzez konsultacje oraz czy i na ile realizacja tych pomysłów i założeń sprawdza się w rzeczywistości w konfrontacji z ekonomią i gospodarczymi realiami (developerka) Problemy te rozważaliśmy w kontekście doświadczeń takich miast jak Gdańsk , Warszawa, Bielsko-Biała czy Kopenhaga.

Motywem wiodącym dyskusji była wizja miasta oparta na bazie pięciu palców dłoni (duń. Fingerplanen) ikoniczna koncepcja urbanistyczna rozwoju aglomeracji, stworzona w 1947 roku dla Kopenhagi.

Głównym założeniem planu, opracowanego przez zespół młodych architektów i urbanistów pod kierunkiem Steena Eilera Rasmussena, było nadanie miastu kształtu otwartej ludzkiej dłoni, aby zapobiec chaotycznemu rozrastaniu się przedmieść (tzw. urban sprawl).

Dzięki temu genialnemu układowi, każdy mieszkaniec dynamicznie rozwijającej się metropolii ma jednocześnie blisko do szybkiej kolei miejskiej oraz bezpośredni dostęp do wielkich terenów zielonych. Kopenhaska „Strategia Dłoni” do dziś uznawana jest na całym świecie za jeden z najlepszych i najbardziej ikonicznych przykładów zrównoważonego rozwoju miast.

W swoich wypowiedziach zwróciłam uwagę na konieczność uwzględniania czynników środowiskowych wpływających na jakość życia i korzystania z tego co centra miast oferują mieszkańcom.`Ponadto zwróciłam uwagę na fakt, że dyskusja nie powinna się sprowadzać do rozważań głownie nad problemami wielkich miast bo tych mniejszych i małych w Polsce jest dużo więcej, a problemy z jakimi zmagają się decydenci i mieszkańcy są także warte debaty.

Świetnym przykładem i uzupełnieniem tej tezy była prezentacja która wypełniła ostatnie chwile naszego panelu przedstawiona przez burmistrz miasta Rydułtowy – Marcina Połomskiego i jego zastępczynię Mariolę Bolisęgę.

Miasto Rydułtowy przedstawiło na scenie Urban Stage podczas Kongresu Nowej Mobilności 2026 w Katowicach doświadczenia związane z przeprowadzeniem Rydułtowskiego Panelu Obywatelskiego. 36 mieszkańców przez kilka miesięcy pracowało nad jednym z najważniejszych pytań dotyczących przyszłości miasta – co dalej z terenami kopalni, która znajduje się w środku miasta i jak powinny one służyć Rydułtowom po zakończeniu działalności górniczej.

Oto najważniejsze punkty prezentacji

• Tematyka panelu: Praca 36 mieszkańców nad przyszłością i zagospodarowaniem terenów pogórniczych oraz poeksploatacyjnych po kopalni w Rydułtowach.
• Włączenie mieszkańców: Omówienie procesu dialogu obywatelskiego i sposobów na angażowanie społeczności lokalnej mniejszego miasta w realne współdecydowanie o transformacji regionu. [1, 2]
• Konkurs Urban Innovator: Projekt brał również udział w rywalizacji o nagrodę Urban Innovator 2026 w kategorii „Wspólna przestrzeń”.

Możliwość zapoznania się z tą prezentacją była jedna z najważniejszych doświadczeń wyniesionych z pobytu na tym kongresie.

Główne obszary tematyczne kongresu dotyczyły następujących kwestii:

• Zeroemisyjny transport: Rozwój pojazdów elektrycznych i wodorowych (w tym samochodów, ciężarówek czy transportu publicznego) oraz niezbędna infrastruktura ładowania i tankowania.
• Innowacje miejskie: Rola miast w transformacji mobilności i poprawie jakości życia mieszkańców.
• Energetyka i OZE: Powiązanie sektora transportowego z odnawialnymi źródłami energii i magazynowaniem energii.
• Biznes i gospodarka: Nowe modele rynkowe, inwestycje oraz wpływ transformacji na wzrost gospodarczy.

Wydarzeniu towarzyszyły targi branżowe EXPO, podczas których prezentowane były najnowsze technologie motoryzacyjne, innowacyjne pojazdy oraz rozwiązania infrastrukturalne.