Reforma łowiectwa dzieli Polaków. Debata w atmosferze wiecu i pretekstu do bitwy przedwyborczej nie pomaga w rozstrzygnięciu kwestii ustrojowych czego właśnie projekt ustawy dotyczy

Obywatelski projekt zmian w Prawie łowieckim, którego celem (jak czytamy w uzasadnieniu) jest zwiększenie bezpieczeństwa mieszkańców i ograniczenie wpływu środowiska myśliwych na gospodarkę łowiecką, trafił 19 listopada br. pod obrady Sejmu. Tego dnia dobyło się na sali plenarnej pierwsze czytanie projektu ustawy o zmianie ustawy – Prawo łowieckie oraz niektórych innych ustaw.

 Pod obywatelskim projektem zebrano ponad 204 tysiące podpisów.

Wnioskodawcy zamierzają rozwiązać problem polegający na braku dostosowania modelu gospodarki łowieckiej do współczesnych standardów ochrony środowiska, ochrony zwierząt, bezpieczeństwa publicznego, jawności życia publicznego oraz udziału społeczeństwa w sprawach dotyczących środowiska. 

W ocenie Wnioskodawców obecny model prawny, oparty na bardzo silnej pozycji Polskiego Związku Łowieckiego (PZŁ) oraz ograniczonych instrumentach zewnętrznej kontroli nad sposobem wykonywania gospodarki łowieckiej, powoduje, że realny wpływ społeczeństwa na decyzje dotyczące zabijania dzikich zwierząt i ingerencji w środowisko pozostaje marginalny. 

Projekt wywołał gorącą, miejscami ostrą dyskusję w której posłowie wskazali na kontrowersje jakie budzi zarówno stanowisko wnioskodawców jak i przeciwników zmian.

Podsumowałam debatę zabierając głos jako ostatni mówca, ale słowa , które znalazły się w tej wypowiedzi mogły by równie dobrze tę dyskusję otworzyć. Oto co powiedziałam:

Projekt zmierza do nowelizacji ustawy z dnia 13 października 1995 r. – Prawo łowieckie. Przewidziane zmiany dotyczą m.in.

  • definicji łowiectwa,
  • definicji polowania,
  • zasad i sposobu ustalania listy gatunków zwierząt łownych,
  • treści rocznych planów łowieckich,
  • trybu uzgadniania i zatwierdzania rocznych planów łowieckich,
  • wprowadzenia obowiązku przeprowadzenia strategicznej oceny oddziaływania na środowisko i prognozy oddziaływania na środowisko dotyczących projektu wieloletniego łowieckiego planu hodowlanego,
  • doprecyzowania trybu zatwierdzania wieloletniego łowieckiego planu hodowlanego i przyznania praw w tym postępowaniu organizacjom społecznym, których celem statutowym jest ochrona środowiska, ochrona przyrody lub ochrona zwierząt,
  • wprowadzenia zakazu wznoszenia ambon łowieckich i innych podobnych urządzeń w otulinach parków narodowych i rezerwatów przyrody oraz na obszarach Natura 2000 i wyjątków od tego zakazu,
  • wprowadzenia zakazu dokarmiania i nęcenia zwierząt łownych i wyjątków od tego zakazu,
  • uchylenia przepisów dotyczących wprowadzania do środowiska bażanta, daniela lub muflona  w celu zasiedleń,
  • zastąpienia przepisów dotyczących działalności gospodarczej polegającej na świadczeniu usług turystycznych obejmujących polowania wykonywane na terytorium RP oraz polowania za granicą przepisami przewidującymi zakaz prowadzenia działalności gospodarczej polegającej na organizowaniu, propagowaniu, sprzedaży lub pośredniczeniu, a także reklamowaniu możliwości wykonywania polowania na terytorium RP,
  • uchylenia przepisów dotyczących egzaminu ze znajomości wykonywania polowania oraz zasad ochrony przyrody,
  • zmiany listy miejsc, które nie wchodzą w skład obwodów łowieckich, zmiany trybu zaliczenia obwodu łowieckiego do określonej kategorii,
  • wprowadzenia możliwości niewyrażenia zgody przez właściciela lub użytkownika wieczystego nieruchomości na włączenie jego nieruchomości do obwodu łowieckiego,
  • możliwości wprowadzania przez rady gmin okresowych zakazów wykonywania polowań na terenie gminy, w przypadku objęcia obwodem łowieckim terenów w granicach administracyjnych miast,
  • zmiany formy i trybu składania oświadczenia o zakazie polowania na konkretnej nieruchomości,
  • zmiany trybu wyłączania obwodów łowieckich z wydzierżawiania kołom łowieckim Polskiego Związku Łowieckiego,
  • zmiany zasad finansowania PZŁ i jego gospodarki finansowej, w tym wprowadzenia obowiązku corocznego sporządzania sprawozdań finansowych i merytorycznych,
  • rozszerzenia zakresu kontroli PZŁ,
  • poszerzenia kręgu uczestników postępowań dyscyplinarnych,
  • poszerzenia listy kryteriów, które musi spełnić osoba, która chce zostać strażnikiem Państwowej Straży Łowieckiej oraz strażnikiem łowieckim,
  • zwiększenia uprawnień PSŁ,
  • poszerzenia katalogu czynów zabronionych,
  • wprowadzenia zakazu prowadzenia przez niektóre podmioty w publicznych przedszkolach, innych publicznych formach wychowania przedszkolnego oraz publicznych szkołach podstawowych działalności promującej wykonywanie polowania,
  • zmiany obowiązków informacyjnych w zakresie polowań zbiorowych,
  • zmiany wpisów w księdze polowań,
  • utworzenia publicznego rejestru polowań i gospodarki łowieckiej,
  • uchylenia przepisów dotyczących polowań przez cudzoziemców lub obywateli polskich, którzy przebywają z zamiarem stałego pobytu za granicą i nie są członkami PZŁ,
  • wprowadzenia ograniczeń dotyczących okresów polowań,
  • zmiany trybu i zasad wydawania decyzji o odłowie lub odstrzale redukcyjnym zwierząt,
  • zmiany listy wykroczeń i występków oraz kar za ich popełnienie.

Projekt przewiduje również nowelizację ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt polegającą na dodaniu przepisów regulujących ograniczenie populacji zwierząt przez odstrzał, odłów z uśmierceniem lub inne metody skutkujące uśmierceniem zwierząt.

Projekt zawiera także propozycję zmiany ustawy z dnia 21 maja 1999 r. o broni i amunicji dotyczącej rozszerzenia obowiązku przeprowadzania raz na 5 lat badań lekarskich i psychologicznych na osoby posiadające pozwolenie na broń w celach łowieckich.

Proponowane przepisy budzą duże kontrowersje, a przeprowadzone konsultacje społeczne przyciągnęły rekordową liczbę uczestników.  Jak wynika z danych Sejmu, w konsultacjach prowadzonych od 18 września do 18 października 2026 r. wzięły udział 52 883 osoby. Według opublikowanych wyników 74,4 proc. uczestników uznało przyjęcie projektu za niepotrzebne. Pełne poparcie dla proponowanych zmian zadeklarowało 23,9 proc. ankietowanych, czyli ponad 12 tys. osób. 

Kontrowersje wokół obywatelskiego projektu zmian polskiego prawa łowieckiego „Uwaga! Polowanie” skupiają się wokół:

  • Propozycji zwiększenia minimalnej odległości polowań od budynków mieszkalnych    krytycy wskazują, że wymóg np. 700 metrów wyłączyłby z polowań ogromną część powierzchni kraju).
  • Postulatu zakazu polowań z nagonką, polowań nocnych, użycia noktowizji i termowizji, a także polowań z pojazdów.
  • Wprowadzenia obowiązkowych, cyklicznych badań lekarskich i psychologicznych dla myśliwych (co 5 lat), czemu sprzeciwia się Polski Związek Łowiecki. [1, 2]
  • Wprowadzenia większego udziału strony społecznej i organów ochrony przyrody w planowaniu gospodarki łowieckiej oraz nadzoru i jawności działań PZŁ. 
  • Postulatu likwidacji polowań komercyjnych oraz zwiększenia wpływu właścicieli gruntów na tworzenie obwodów łowieckich i możliwość wyłączania swoich terenów.

Projekt wywołał też ostry spór między środowiskami proekologicznymi i obywatelskimi a myśliwymi.

  • Strona społeczna i ekolodzy (np. komitet „Uwaga! Polowanie”, Akcja Demokracja, Ośrodek Działań Ekologicznych Źródła) argumentują, że obecny model (oparty na ustawie z 1995 roku) daje myśliwym zbyt dużą władzę, nie chroni dostatecznie obywateli i wymaga ucywilizowania oraz transparentności.
  • Polski Związek Łowiecki oraz myśliwi uważają zmiany za uderzenie w polskie łowiectwo. Ostrzegają, że sparaliżuje to wykonywanie planów łowieckich, ograniczy walkę ze szkodami w rolnictwie oraz utrudni kontrolę nad chorobami zwierząt takimi jak afrykański pomór świń (ASF).